Και τα σκυλιά είναι άνθρωποι!

Science-050712-003-617x416
Τα τελευταία δυο χρόνια, ο καθηγητής νευροοικονομίας Γκρέγκορι Μπερνς και η ομάδα του στο πανεπιστήμιο Έμορι στις ΗΠΑ, εκπαιδεύουν σκυλιά για να μπαίνουν σε μαγνητικό τομογράφο μόνα τους, χωρίς λουρί ή αναισθητικό. Στόχος τους είναι να μελετήσουν τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος τους και, ακόμη πιο σημαντικό, να καταλάβουν τι σκέφτονται για εμάς τους ανθρώπους.
 
Όπως γράφει ο καθηγητής Μπερνς στην εφημερίδα New York Times, μετά από την εκπαίδευση και μελέτη δώδεκα σκύλων, φτάνει στο αναπόφευκτο συμπεράσμα πως "και τα σκυλιά είναι άνθρωποι". Όμως, τι ακριβώς εννοεί;
 
Μέχρι πρόσφατα, οι επιστήμονες έχουν στηριχθεί κυρίως σε παρατηρήσεις συμπεριφοράς για να συμπεράνουν τι σκέφτονται τα σκυλιά, γιατί κάνουν ότι κάνουν και πως αισθάνονται απένανται στον καλύτερο φίλο τους, τον άνθρωπο. 
 
Ο Μπερνς αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τον μαγνητικό τομογράφο για να βγάλει συμπεράσματα βασιζόμενος στην καταγραφή της κινητικότητας του εγκεφάλου. Ένα δύσκολο εγχείρημα, ακόμα και όταν η μελέτη αφορά ανθρώπους, αφού η εξέταση σε μαγνητικό τομογράφο είναι μια δυσάρεστη εμπειρία όπου ο ασθενής πρέπει να παραμένει ακίνητος. Θα μπορούσε να δώσει αναισθητικό στα ζώα για να μην μετακινούνται κατά τη διάρκεια της σάρωσης, αλλά αυτό δεν θα πρόσφερε καμιά αξία στην έρευνα αφού δεν θα μπορούσε να καταγράψει αντίληψη ή συναίσθημα στην εγκεφαλική λειτουργία.
 
Επομένως, έπρεπε να τα εκπαιδεύσουν να μπαίνουν μόνα τους στον τομογράφο και να παράμενουν ακίνητα μέσα σε αυτόν. Η συμμετοχή ήταν εθελοντική και οι ιδιοκτήτες μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να αποσύρουν τον σκύλο τους από την μελέτη. Χρησιμοποιήθηκαν μονάχα θετικές μέθοδοι εκπαίδευσης, χωρίς καταστολή και περιορισμό με λουρί. Αν τα σκυλιά δεν ήθελα να μπουν στον τομογράφο, είχαν την ελευθερία να το κάνει χωρίς κανέναν καταναγκασμό.
 
Πρώτη ήταν η σκυλίτσα του καθηγήτη Μπερνς, η Κάλι (φωτό). Με την βοήθεια ενός εκπαιδευτή σκύλων, η Κάλι έμαθε να περπατάει βήμα-βήμα μέσα σε έναν σωλήνα, να ακουμπά το κεφάλι της σε ένα ειδικό μέρος για το πηγούνι της, και να μένει ακίνητη μέχρι και 30 δευτερόλεπτα. Επίσης, φόραγε ακουστικά για να προστατεύσει την ευαίσθητη ακοή της από τα 95 ντεσιμπέλ θορύβου που παράγει ο σαρωτής.
 
Μετά από μήνες εκπαίδευσης και πολλές δοκιμές στον τομογράφο, η ομάδα του Μπερνς κατάφερε να χαρτογραφήσει τον εγκέφαλο της Κάλι τη στιγμή που ανταποκρινόταν σε νοήματα που της έκαναν με τα χέρια. Έπειτα, χαρτογράφησαν τον εγκέφαλο της όταν της έδωσαν δείγματα από μυρωδιές γνωστών της ανθρώπων και σκυλιών, καθώς και μυρωδιές αγνώστων.
 
Η τοπική κοινότητα ιδιοκτητών σκύλων έμαθε για την έρευνα και σύντομα συγκεντρώθηκαν δώδεκα εθέλοντες.

Η ερευνητική ομάδα είναι ακόμα στην αρχή της έρευνας, αλλά αυτό που ξεχωρίζει ήδη είναι η εντυπωσιακή ομοιότητα μεταξύ των σκυλιών και των ανθρώπων τόσο στη δομή και τη λειτουργία μιας περιοχής-κλειδί του εγκεφάλου: ο κερκοφόρος πυρήνας. Πλούσιος σε υποδοχείς ντοπαμίνης, ο κερκοφόρος βρίσκεται μεταξύ του στελέχους και του φλοιού. Στους ανθρώπους, ο κερκοφόρος διαδραματίζει καίριο ρόλο στην πρόβλεψη των πραγμάτων που απολαμβάνουμε, όπως τα τρόφιμα, την αγάπη και τα χρήματα.
 
Σε σκύλους βρήκανε ότι η δραστηριότητα στον κερκοφόρο αυξάνεται ως απάντηση σε σήματα με τα χέρια που υποδεικνύουν τροφή. Το κερκοφόρο επίσης ενεργοποιείται για τις μυρωδιές των γνωστών ανθρώπων. Και σε προκαταρκτικές δοκιμές, ενεργοποιείται με την επιστροφή του ιδιοκτήτη που είχε στιγμιαία βγει από το δωμάτιο. 
 
Μήπως αυτά τα ευρήματα αποδεικνύουν ότι τα σκυλιά μας αγαπούν; Δεν είναι αρκετά ακόμα για να φτάσουν οι επιστήμονες σε αυτό το συμπέρασμα. Αλλά πολλά από τα ίδια πράγματα που ενεργοποιούν το ανθρώπινο κερκοφόρο πυρήνα που συνδέονται με θετικά συναισθήματα, ενεργοποιούν επίσης το κερκοφόρο σκύλου.
 
Η ικανότητα να βιώσουν θετικά συναισθήματα, όπως η αγάπη και προσήλωση, θα σήμαινε ότι τα σκυλιά έχουν ένα επίπεδο ευαισθησίας συγκρίσιμο με εκείνο ενός ανθρώπινου παιδιού. Αυτή η ικανότητα προτείνει μια επανεξέταση του τρόπου που αντιμετωπίζονται τα σκυλιά.
 
Θα υπήρχαν άραγε βάναυσα εργαστηριακά πειράματα σε σκύλους, ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή και εμπορία κουταβιών, κυνομαχίες και κούρσες σκυλιών, αν η επιστημονική έρευνα έδειχνε χωρίς αμφιβολία πως τα σκυλιά έχουν συναισθήματα; 

Σχόλια